Fietsen door de Kop: een smaakvolle ontdekkingstocht

Ik begin mijn tocht in Vollenhove, bij knooppunt 73. Vandaag een rustig stadje, maar ooit een plek waar het krioelde van adel en macht. De bisschoppen van Utrecht kwamen hier graag in de zomer en lieten er hun buitenverblijven bouwen. Niet voor niets kreeg Vollenhove de bijnaam “Stad der Paleizen”, overal stonden statige huizen en havezaten. Als je nu door de straten fietst, zie je nog steeds sporen van die grandeur – een opvallend grote kerk, oude gevels die verhalen fluisteren, en een sfeer die je bijna terugvoert naar die tijd.

Walnoten, jam en bloemen

Vanaf hier begint mijn tocht richting Marknesse. Hiervoor volg ik knooppunten 23, 62, 78 en 90. Ik heb wind mee en dat is een prettige bijkomstigheid in deze uitgestrekte omgeving. Mijn eerste stop levert me een grote zak walnoten op. Vergeet niet om kleingeld mee te nemen als je deze route fietst, want je zult nog vaker lekkers langs de weg tegenkomen. Nog voor ik Luttelgeest binnen fiets, richting knooppunt 82, is mijn fietstas al aangevuld met jam en bloemen.

De ‘rechte streep’ langs knooppunten 15 en 36 brengen me vervolgens naar het Kuinderbos. Dit bos werd tussen 1947 en 1956 aangeplant door Staatsbosbeheer. In plaats van strakke rijen kozen ze voor variatie: een mix van loof- en naaldbomen zoals eiken, beuken, lariksen, sparren, populieren en wilgen. Volg knooppunt 24 het bos in en daarna knooppunt 46. Je komt langs de resten van de middeleeuwse Kuinderburcht, ooit een wachter aan de Zuiderzee.

Fiets je verder naar knooppunt 88, dan opent het landschap zich plotseling: het dichte groen maakt plaats voor de strakke lijnen van de polder, met weidse vergezichten en akkers zover je kunt kijken. Hier, op de overgang van bos naar open land, voel je hoe nieuw en oud Nederland elkaar raken.

Een aaneenschakeling van stukjes dijk

Kuinre is een verrassende plek. Vroeger was het hier één groot vissersfeest, met boten die af en aan gingen. Nu is het er lekker rustig, maar je merkt nog steeds dat het dorp vol verhalen zit. De oude sluis en het gezellige dorpsplein laten zien hoe het er ooit aan toeging, toen de zee nog tot aan de deur klotste. Je kunt er een beetje wegdromen bij hoe het leven hier vroeger was.

Hier sta ik bij waar ik stiekem misschien wel het meeste voor kwam: de Zuiderzeedijk, richting knooppunten 51, 40 en 41. Het is bijna niet voor te stellen dat het uitgestrekte land aan mijn rechterhand eerst het grote zoetwatermeer Aelmere en daarna de woeste Zuiderzee was. Om zich te beschermen tegen stormvloeden, legden bewoners van omliggende dorpjes stukken dijk aan. Een aaneenschakeling van dijkjes leidde geleidelijk tot een waterkering die nog altijd onmiskenbaar zichtbaar is in het landschap.

Heb je je wel eens afgevraagd waarom er soms kleine, ronde meertjes langs de dijk liggen? Waar de zee doorbrak, sloeg ze diepe gaten in het achterland. Die plassen – kolken of wielen genoemd – liggen er als stille, ronde spiegels nog steeds. Omdat ze te diep waren om te dempen, moest de dijk eromheen worden gelegd. Zo kreeg de dijk zijn kronkelende vorm, als littekens van vroegere rampen.

Tussen knooppunten 51 en 40 vind je ook het hoogwaterkanon. Dit kanon waarschuwde inwoners bij een dreigende dijkdoorbraak. Ook het kruithuisje vind je hier. Een mooi punt om even af te stappen en vanaf het bankje te genieten van het mooie uitzicht. Wil je later meer weten over deze bijzondere plek? Op het informatiebord vind je een QR-code van de podcast Waterwolf over de stormvloed van 1825. Een aanrader!

Schatrijk, maar te laat

Ik fiets dit keer door, om een stop te maken bij Dijkgoud. Sinds 2022 maken ze de lekkerste kazen. Omdat ik niet kan kiezen tussen kaas met fenegriek, Zuiderzeekaas en de ‘gewone’ belegen kaas, koop ik ze allemaal.

Door naar Blokzijl, knooppunt 44. Je weet wel, van Kaatje. Die werd in 1672 in Blokzijl geboren als dochter van een herbergierster. Ze nam later de herberg van haar moeder over, vlak bij de sluis. Daar bouwde ze een grote reputatie op: ze kookte met kruiden en specerijen die via VOC‑handelaren in Blokzijl terechtkwamen, en haar gerechten waren beroemd tot ver buiten de stad. Haar recepten hield ze angstvallig geheim.

Kaatje wachtte haar hele leven op haar jeugdliefde Hilbert, een stuurman die had gezworen pas terug te keren als hij rijk was. Ze bleef altijd hopen op zijn terugkomst. Maar het liep tragisch af: in 1732 werd Kaatje tijdens een roof overvallen en zo zwaar mishandeld dat ze overleed. Haar receptenboeken verdwenen spoorloos. En alsof het lot ermee speelde, keerde Hilbert kort daarna terug – schatrijk, maar te laat.

Legendarisch als de dijk

Inmiddels heb ik behoorlijk trek gekregen. Gelukkig zijn er in Blokzijl tal van restaurantjes om neer te strijken. Na een heerlijke lunch met uitzicht op het water, fiets ik nog even door de Brouwerstraat om een stuk Blokzijler brok, wat mosterd voor bij de kaas en een Zuiderzeebiertje te kopen.

Mijn laatste etappe is mijn laatste stuk over de dijk, terug naar startpunt 73 in Vollenhove. Langs de route staat een café dat bijna net zo legendarisch is als de dijk zelf: De Moespot. In die herberg stond de pot met warme moes altijd klaar voor reizigers per paardenkoets. Al snel werd de plek zelf zo bekend dat het hele buurtschap de naam van het café kreeg.

Jarenlang was dit de plek waar fietsers, vissers en dorpsbewoners neerstreken voor een borrel of een praatje. Toen de deuren sloten, leek het even of een stukje ziel van de streek verloren ging. Maar gelukkig krijgt De Moespot een tweede leven: er zijn plannen om het café in ere te herstellen en tegelijk een frisse draai te geven. Het interieur blijft authentiek, met de sfeer van vroeger, maar straks kun je er ook genieten van een hapje in de oude koeienstal met uitzicht over het Vollenhovermeer. Zo wordt De Moespot opnieuw een plek waar verhalen, gezelligheid en landschap samenkomen – precies zoals het hoort langs deze route.